DALIŞ TÜRLERİ

serbestdalis

SERBEST DALIŞ


Farklı derinliklerde nefesin tutularak dalış sporunun gerçekleştirilmesi serbest dalış olarak adlandırılır. Su altı dalış sporlarının en popüleri serbest dalış, tüpsüz dalış olarak da bilinir. Serbest dalış, insan vücudunun sınırlarını sonuna kadar zorlayan spor dalıdır. Herhangi bir oksijen kaynağı olmaksızın sadece nefes tutularak derinlere dalma sporu olarak tanımlanabilir. Serbest dalış, gerek uzun süre nefes tutmak olsun gerek derinliklere doğru ilerlerken basınç değişimine dayanmak olsun ciddi disiplin ve konsantrasyon gerektirir. Fizyolojik olarak limitleri oldukça zorlayan serbest dalışta 150 metreye kadar varan rekor denemeleri vardır.


SERBEST DALIŞ TÜRLERİ


Serbest dalış türleri, 6 farklı alt dala ayrılmaktadır. Bu alt dalların birbirinden farkı kullanılan ekipmanlardır.


1- Paletli Sabit Dalma

Sporcuların sabit bir ağırlık ile suya dalması ve sonrasında su yüzeyine çıkması olarak özetlenebilecek spor dalıdır. Palet veya monopalet ile birlikte dalan sporcular dilerlerse dalmak veya yüzeye çıkmak için yanında bulunan ipten yardım alabilmektedirler.


2- Paletsiz Sabit Dalma

Tartışmasız en zor dalış sporu paletsiz sabit dalmadır. Su içerisinde aşağıya ilerlemek için palet veya ip gibi yardımcı ekipmanlar kullanmamaktadırlar. Ayrıca dalış için yanlarına aldıkları ağırlıkları dalma tamamlanınca atamazlar. Ağırlık ile birlikte tekrar yukarı çıkmaları gerekmektedir. Dalış sporları arasında kas gücüne en çok ihtiyaç duyulan türüdür.


3- Değişken Ağırlıklı Dalma

Asansör benzeri bir ağırlıktan faydalanan sporcular bu sayede inebildikleri kadar derine inerler. Yüzeye çıkmaları gerektiği zaman ise asansör mekanizmasını bırakarak tek başlarına yüzeye ilerlerler. Bu sayede ekstra ağırlıktan kurtulmuş ve hızlı bir şekilde yüzeye çıkmış olurlar. Değişken ağırlıklı dalma sporu yapılırken palet, monopalet kullanılabilir.


4- Küp Apnea

Dünya Sualtı Etkinlikleri Konfederasyonu (CMAS) tarafından tanınan ve dalgıçların derinlerde sağlık problemleri yaşamaması adına antrenman olarak kullandıkları bir serbest dalış sporudur. Dalgıçların vücudunu basınca alıştırması için yaptıkları bir çeşit antremandır.


5- Serbest Batış

Sporcuların herhangi bir palet veya monopalet kullanmadığı bir türdür. Sabit bir ağırlık ile serbest batışa geçen sporcular yükselmek için yanlarındaki ipi kullanmaktadır.


6- Limitsiz Batış

Değişken ağırlıklı dalma yönteminde olduğu gibi sporcular asansör yardımı ile dalışa geçer. Yüzeye çıkmak için yine asansörü kullanabileceği gibi yüzmeyi de tercih edebilir.


SERBEST DALIŞ

dalisnasilyapilir

Dalış Nasıl Yapılır?

Serbest ve tüplü dalış teknikleri ve bu dalışlarda kullanılan ekipmanlar farklılık gösterir. Serbest dalışta öncelikle nefes teknikleri ve yön bulma konusunda eğitim almanız gerekir. Bu spor sığ sularda yapılsa da akıntı her zaman görülebilir. Bu nedenle akıntıya karşı koymanın teknikleri öğrenilmelidir. Paletli ve paletsiz olarak ayrılan serbest dalış bir ip yardımıyla yapılır. Ağırlıkla ve farklı derinliklerde yapılan serbest batış, limitsiz batış ve küp apnea gibi farklı türleri vardır.

Tüplü dalış ise sporcuların su altında nefes almasını sağlayan ekipmanlarla yapılır. Bu branşa adını veren scuba, aynı zamanda ekipmanların da adıdır. Scuba yapmak isteyenlerin mutlaka eğitim alması gerekir. Türkiye ve dünyanın çeşitli dalış noktalarında yeni başlayanlar için eğitim veren özel kurumlar bulunur. Birkaç metre ile havuzda başlayan eğitimler daha sonra 18 metreye kadar çıkarılır.

Hem serbest hem de tüplü dalışta eğitim alınmadığı takdirde ciddi tehlikeler görülebilir. Nefes teknikleri ve su altında yön bulma gibi konularda bilgili olunmadığı takdirde sporcular zor anlar yaşar. Ekiple yapılan dalışlarda su altı dalış işaretleri de yaşanacak olumsuzluklarda yardım almanızı kolaylaştıracaktır. Güvenli bir dalış için aynı zamanda mutlaka profesyonel dalış malzemeleri kullanmak gerekir.

DALIŞ NASIL YAPILIR?

tupludalis

Tüplü Dalış (Scuba Dalış)

Yüzeyden bağımsız aletli dalış olarak bilinen bir spor türü olan scuba, yani tüplü dalış “Self Contained Underwater Breathing Apparatus” ifadesinin baş harflerinden oluşan bir kısaltma. Tabir “Sualtında kendi kendine yeterli soluma aparatları” anlamına geliyor. Bir scuba dalışının gerçekleşmesi için gerekli ekipmanın kullanılması ve ciddi bir eğitim alınması gerekiyor. Bunun dışında şnorkelle serbest dalış da yapabilirsiniz ama bu yöntemle uzun süre aşağıda kalmayı bekleyemezsiniz. Ekipmanın temel aleti, içine yüksek basınçlı hava doldurulan, çelik ya da alüminyumdan üretilen tüplerdir. Tüpteki havayı sualtında değişen basınca göre rahat soluyabilecek seviyeye ayarlayan regülatör, dalgıcın su içindeki yüzerliğini ayarlayan denge yeleği (BC), maske, palet, dalış bilgisayarı, dalış elbisesi, şnorkel, derinlik ve zaman saati donanımın diğer malzemeleridir.

Tüplü Dalış (Scuba Dalış)

saturasyondalisi

Satürasyon Dalış

Dalış tecrübesi olanların dalışa geçerken en büyük korkuları halk arasında vurgun olarak bilinen dekompresyondur. Dekompresyon kısaca su altındaki yüksek basınçlı bir yerden alçak basınçlı bir yere hızlıca geçilmesi nedeniyle vücutta gaz kabarcıklarının oluşmasıdır. Pilotlar ve dalgıçlarda görülen bu durum özellikle dalışta meydana gelen ölümlerin en büyük sebebidir. Vurgun yemiş bir dalgıca yapılması gereken şey, tekrar aynı basınçlı ortama alınarak bir müddet bekletilmesidir. Ancak ülkemizde yeterli basınç odası mevcut olmadığı için ölümlerin önüne geçmek pek mümkün olmamaktadır.

Vurgun yemiş bir dalgıcın kanondaki azot kimi zaman çalkalanıp açılan bir gazoz gibi kabarcıklar oluşturur ve bunun oluşturduğu ölümcül riskten kaçınmak mümkün değildir. Ortalama olarak her 250 feetlik derinlik için yaklaşık beş saatlik bir dinlenmeye ihtiyaç duyulur. Satürasyon dalışı vurgun, ve 50 metrenin altında sınırlı çalışma engellerini tamamen ortadan kaldıran bir dalış tekniğidir. Bu dalış tekniğinde gemiye entegre olarak kurulan genel basınçlı hangarlar ve bu hangarlara bağlı basınçlı odalarda kalan dalgıçlar, su altında çalıştıkları süre boyunca benzer basınca sahip ortamlarda kaldıkları için vurgun riski tamamen ortadan kalkar. Vurgun riskinin yanı sıra dalgıçlar su altında saatlerce çalışabilirler. Türkçeye doygunluk dalışı olarak çevirebileceğimiz satürasyon dalışı İlk kez 1964 senesinde denenmiştir ve yaklaşık 30 seneden fazladır aktif olarak kullanılmaktadır.

Satürasyon Dalış

    Dünya Rekorları


  • Serbest Dalış Rekoru

    Dünya pandemi nedeniyle tecrit altına girdiğinde, zorlu bir çalışmaya başlayan Danimarkalı Stin Severinsen yeni bir dünya rekoruna imza attı. Severinsen, Meksika'da Cortez Denizi'nde tek nefeste 202 metreye dalarak rekora ulaştı.

  • Tüplü Dalış Rekoru

    Mısırlı asker ve dalgıç Ahmed Gabr, 2014 yılında Basra körfezinde gerçekleştirdiği 332,35 metrelik dalışıyla en derine dalan dalgıç unvanını elde etti.

  • ŞAHİKA ERCÜMEN

    Milli sporcu Şahika Ercümen, 2019 yılında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı İle Çukurova Kalkınma Ajansının desteklediği dalışta paletsiz kategoride 90 metre sınırını aşarak kadınlar dünya rekorunu kırmıştı.

    2019 Dünya Rekoru

    Şahika Ercümen, günlerdir antrenman yaptığı zorlu mağarada sabahın erken saatlerinden itibaren, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Çukurova Kalkınma Ajansının desteklediği rekor denemesi için suya daldı. Buzul döneminden kalıntılarla çevrili suda, paletsiz şekilde tek nefeste 100 metre sınırını aşan milli sporcu, 90 metre sınırındaki dünya rekorunun yeni sahibi oldu.